پاکستان شوێنی هەندێک لە گرنگترین شوێنە ئایینییەکانی باشووری ئاسیایە، کە زیارەتکاران و گەشتیارانی ڕۆحی لە چەندین ئایینەوە ڕادەکێشێت. لە شوێنی لەدایکبوونی گورو ناناک لە نانکانا ساحیبەوە تا وێرانەکانی بودایی کۆنی تەکسێلا، و لە پەرستگاکانی سۆفییە گەشاوەکانی لاهورەوە تا پەرستگاکانی هیندۆسی لە سیند، پاکستان تابلۆیەکی دەوڵەمەندی شوێنە پیرۆزەکان پێشکەش دەکات. ئەم ڕێبەرە شوێنە ئایینییە سەرەکییەکان، مەرجەکانی ڤیزا، و زانیاری پراکتیکی بۆ پلاندانان بۆ گەشتێکی گەشتیاری ئایینی بۆ پاکستان دەگرێتەوە.
بۆچی پاکستان شوێنێکی سەرەکی گەشتیاری ئایینییە؟
پاکستان لە خاچی چەندین ئایینی گەورەی جیهاندایە. ئەو ناوچەیەی ئێستا پاکستانە، لانکەی چالاکیی ڕۆحی بووە بۆ هەزاران ساڵ – بودیزم لێرە لەژێر شارستانیەتی گەندارا گەشەی کردووە، دامەزرێنەری سیخیزم گورو ناناک لە پەنجاب لەدایک بووە، قەشە سۆفییەکان هەندێک لە پەرستگاکانی باشووری ئاسیایان دامەزراندووە، و پەرستگاکانی هیندۆسی کۆن لە دیمەنی سیند و پەنجابدا بڵاوبوونەتەوە.
لە ساڵانی ڕابردوودا، حکومەتی پاکستان زۆر وەبەرهێنانی لە نۆژەنکردنەوە و پەرەپێدانی ژێرخانی گەشتیاری ئایینیدا کردووە. کردنەوەی ڕێڕەوی کارتارپور لە ساڵی 2019دا خاڵێکی وەرچەرخانی مێژوویی بوو، کە ڕێگەی بە زیارەتکارانی سیخی هیندی دا بەبێ ڤیزا دەستیان بە یەکێک لە پیرۆزترین شوێنەکانی سیخیزم بگات. دەستەی موڵکی متمانەی چۆڵکراو (ETPB)ی حکومەت زیاتر لە 1,300 شوێنی ئایینی سەر بە کۆمەڵگە کەمینەکان لە سەرانسەری وڵاتدا بەڕێوەدەبات.
شوێنەکانی زیارەتی سیخی لە پاکستان
پاکستان گرنگییەکی زۆری بۆ کۆمەڵگەی سیخی لە سەرانسەری جیهاندا هەیە. چەندین گوردوارای گرنگ (پەرستگای سیخی) لە پارێزگای پەنجابدان، کە ساڵانە سەدان هەزار زیارەتکار ڕادەکێشن.
نانکانا ساحیب – شوێنی لەدایکبوونی گورو ناناک
نانکانا ساحیب، کە نزیکەی 91 کم لە ڕۆژئاوای لاهورەوە دوورە، شوێنی لەدایکبوونی گورو ناناکە (1469-1539)، دامەزرێنەری سیخیزم. شارەکە بە ناوی ئەوەوە ناونراوە و شوێنی گوردوارا جانام ئەستانە، کە شوێنی تەواوی لەدایکبوونی گورو ناناک دیاری دەکات. ئەمە یەکێکە لە پیرۆزترین شوێنەکانی سیخیزم.
کۆمەڵگەی گوردوارا چەندین پێکهاتەی گرنگی مێژوویی لەخۆدەگرێت:
- گوردوارا جانام ئەستان – پەرستگای سەرەکی کە شوێنی لەدایکبوونی گورو ناناک دیاری دەکات
- گوردوارا پاتی ساحیب – شوێنی فێربوونی ئەلفوبێی گورو ناناک
- گوردوارا بال لیلا – پەیوەستە بە موعجیزەکانی منداڵی گورو ناناک
- گوردوارا مال جی ساحیب – پەیوەستە بە موعجیزەیەکی سەرەتایی گورو ناناک
- گوردوارا کیارا ساحیب – شوێنی چاودێریکردنی مانگاکانی گورو ناناکی گەنج
- گوردوارا تامبو ساحیب – پەرستگایەکی دیکەی گرنگی مێژوویی
ساڵانە، هەزاران زیارەتکاری سیخی لە هیندستان، کەنەدا، شانشینی یەکگرتوو، ویلایەتە یەکگرتووەکان، و وڵاتانی دیکە گەشت دەکەن بۆ نانکانا ساحیب، بەتایبەتی لە کاتی ئاهەنگەکانی ساڵیادی لەدایکبوونی گورو ناناک. حکومەتی پاکستان وەبەرهێنانی زۆری لە ناوچەکەدا کردووە، لەوانەش دروستکردنی زانکۆی بابا گورو ناناک و باشترکردنی ئاسانکارییەکانی نیشتەجێبوون.
گوردوارا دەربار ساحیب کارتارپور
کارتارپور گرنگییەکی تایبەتی هەیە وەک ئەو شوێنەی کە گورو ناناک 18 ساڵی کۆتایی ژیانی تێدا بەسەر بردووە و لە ساڵی 1539 کۆچی دوایی کردووە. گوردوارا دەربار ساحیب کارتارپور نزیک نارۆوال لە پەنجاب، تەنها 4.7 کم لە سنووری هیندستان-پاکستانەوە دوورە.
ڕێڕەوی کارتارپور، کە لە 9ی تشرینی دووەمی 2019 کرایەوە، گوردوارا دەربار ساحیب کارتارپور لە پاکستان بە دێرا بابا ناناک لە هیندستانەوە دەبەستێتەوە. ئەم دەروازەی سنوورییە بەبێ ڤیزا بە تێچووی نزیکەی 88 ملیۆن دۆلار دروستکراوە و ڕێگە بە زیارەتکارانی سیخی هیندی دەدات کە سەردانی گوردوارا بکەن بەبێ پێویستی بە ڤیزای تەواو. زیارەتکاران بە شێوەی ئۆنلاین لە ڕێگەی پۆرتاڵێکی تایبەتەوە خۆیان تۆمار دەکەن و مۆڵەتێک بۆ گەشتی هەمان ڕۆژ وەردەگرن.
ڕێڕەوەکە پڕۆژەیەکی هاوبەش بوو لە نێوان هیندستان و پاکستان، کە هاوکات لەگەڵ 550هەمین ساڵیادی لەدایکبوونی گورو ناناک کرایەوە. ئەمە یەکێکە لە گرنگترین ڕێوشوێنەکانی بنیاتنانی متمانە لە نێوان هەردوو وڵاتدا.
تێبینی گرنگ: لە ساڵی 2025ەوە، ڕێڕەوی کارتارپور لە لایەنی هیندستانەوە بەهۆی گرژییە ناوچەییەکانەوە ڕاگیراوە. گەشتیاران دەبێت پێش پلاندانان بۆ سەردانێک لە ڕێگەی ئەم ڕێڕەوەوە، دۆخی ئێستا بپشکنن. سیخەکانی پاکستان و سەردانیکەرانی نێودەوڵەتی هێشتا دەتوانن لە ڕێگەی پرۆسەی ئاسایی ڤیزای ئەلیکترۆنی پاکستانەوە دەستیان بە کارتارپور بگات.
گوردوارا پەنجا ساحیب (حەسەن ئەبدال)
گوردوارا پەنجا ساحیب لە حەسەن ئەبدال، نزیکەی 40 کم لە باکووری ڕۆژئاوای ئیسلام ئابادەوە دوورە. ئەمە یەکێکە لە پیرۆزترین پەرستگاکانی سیخی، کە وا بڕوا دەکرێت شوێنپەنجەی (پەنجا) گورو ناناکی لەسەر بەردێک هەبێت. بەپێی نەریتی سیخی، گورو ناناک لە یەکێک لە گەشتە بانگەوازەکانی سەردانی ئەم شوێنەی کردووە و شوێنپەنجەکە کاتێک جێهێڵدراوە کە دەستی لەسەر بەردێکی گەورە داناوە.
گوردوارا ساڵانە هەزاران زیارەتکار ڕادەکێشێت، بەتایبەتی لە کاتی جەژنی بایساخی لە مانگی نیساندا. شوێنەکە بە ئاسانی لە ئیسلام ئابادەوە دەستی پێدەگات و دەتوانرێت لەگەڵ سەردانێک بۆ ناوچەی پایتەختدا کۆبکرێتەوە.
گوردواراکانی دیکەی گرنگ
- گوردوارا دێرا ساحیب، لاهور – شوێنی شەهیدبوونی گورو ئارجان دێڤ، پێنجەمین گورو سیخی دیاری دەکات
- گوردوارا ڕۆری ساحیب، ئەمین ئاباد – پەیوەستە بە گورو ناناک و هاوڕێکەی بای ماردانا
- گوردوارا ساچا سۆدا، فاروق ئاباد – یادەوەریی “مامەڵە ڕاستەقینەکەی” گورو ناناک بۆ خواردنپێدانی سادۆسە برسییەکان
- گوردوارا چۆا ساحیب، جێلوم – شوێنی دروستکردنی کانییەکی ئاو لەلایەن گورو ناناکەوە
شوێنەکانی میراتی بودایی لە پاکستان
میراتی بودایی پاکستان یەکێکە لە دەوڵەمەندترینەکانی جیهان. ناوچەی کۆنی گەندارا، کە بەشێک لە خەیبەر پەختونخوا و باکووری پەنجابی ئێستا دەگرێتەوە، سەنتەرێکی سەرەکی فێربوون، هونەر، و کلتووری بودایی بووە بۆ زیاتر لە هەزار ساڵ.
تەکسێلا – شوێنی میراتی جیهانی یونسکۆ
تەکسێلا، کە نزیکەی 25 کم لە باکووری ڕۆژئاوای ئیسلام ئاباد-ڕاوەلپیندییەوە دوورە، شوێنێکی میراتی جیهانی یونسکۆ و یەکێکە لە گرنگترین شوێنە شوێنەوارناسییەکانی باشووری ئاسیا. لە دەوروبەری 1000 پ.ز دامەزراوە، تەکسێلا سەنتەرێکی فێربوون بووە کە خوێندکارانی لە سەرانسەری جیهانی کۆنەوە ڕاکێشاوە.
شوێنەکانی بودایی لە تەکسێلا بریتین لە:
- دەرماراجیکا ستوپا – ستوپایەکی گەورە کە لەلایەن ئیمپراتۆری ماوریان ئاشۆکا لە سەدەی سێیەمی پ.ز دروستکراوە بۆ جێگیرکردنی پاشماوەکانی بودا
- جۆلیان مۆناستێری – کۆمەڵگەیەکی مۆناستێری بودایی باش پارێزراو کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی دووەمی زایینی
- مۆهرا مورادو – مۆناستێرییەکی بودایی نایاب لەگەڵ ستوپایەکی سەرەکی و چەندین ستوپای بچووکی دیکە
- سیرکاپ – وێرانەکانی شارێکی کۆن لەگەڵ پەرستگاکانی بودایی، هیندۆسی، و جەین
- جینان والی دێری – پاشماوەکانی ستوپایەکی بودایی و مۆناستێری
مۆزەخانەی تەکسێلا کۆمەڵێک نایابی هونەری گەندارا لەخۆدەگرێت، لەوانەش هەندێک لە باشترین نموونەکانی پەیکەرسازیی یۆنانی-بودایی لە جیهاندا. مۆزەخانەکە زیاتر لە 4,000 شتومەکی تێدایە، زۆربەیان دیمەنەکانی ژیانی بودا نیشان دەدەن کە بە شێوازێکی جیاوازی هێلینیستی دروستکراون.
تەخت-ئی-باهی – شوێنی میراتی جیهانی یونسکۆ
تەخت-ئی-باهی، بە واتای “تەختی کانی ئاو”، کۆمەڵگەیەکی مۆناستێری بودایی زۆر باش پارێزراوە کە نزیکەی 15 کم لە مەردان لە خەیبەر پەختونخواوە دوورە. مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی یەکەم تا حەوتەمی زایینی، بە باشترین مۆناستێری بودایی پارێزراو لە پاکستان دادەنرێت و لە ساڵی 1980 وەک شوێنێکی میراتی جیهانی یونسکۆ دیاریکرا.
کۆمەڵگەکە بریتین لە:
- گۆڕەپانێکی ستوپای سەرەکی لەگەڵ چەندین ستوپای بچووکتر
- خانەکانی مۆناستێری کە قەشەکان تێیدا دەژیان و بیردەکردنەوەیان دەکرد
- سەنتەرێکی بیرکردنەوەی تانتری لەگەڵ خانەکانی تاکەکەسی
- هۆڵێکی کۆبوونەوە و چێشتخانە
- چەندین گرووپی حەوشە لەگەڵ ستوپاکانی خۆیان
شوێنەکە لەسەر گردێک بە بەرزی نزیکەی 600 مەتر هەڵکەوتووە، کە دیمەنی پانۆرامایی دۆڵەکانی دەوروبەر پێشکەش دەکات. شوێنی دوورییەکەی یارمەتی پاراستنی داوە لە وێرانکارییەک کە کاریگەری لەسەر زۆرێک لە شوێنەکانی دیکەی بودایی لە ناوچەکەدا هەبوو.
شوێنەکانی دیکەی بودایی
- بوتکارا یەک و دوو، سوات – کۆمەڵگەکانی ستوپای بودایی سەرەکی لە دۆڵی سوات
- شینگەردار ستوپا، سوات – یەکێک لە بەرزترین ستوپاکانی بودایی لە کیشوەرەکەدا
- سەهری بەهلۆل – شوێنێکی میراتی جیهانی یونسکۆ نزیک تەخت-ئی-باهی لەگەڵ پاشماوەکانی سەردەمی گەندارا
- مۆزەخانەی مەردان – کۆمەڵێک گرنگی هونەری بودایی گەندارا لەخۆدەگرێت
پەرستگاکانی سۆفی و میراتی ئیسلامی
پاکستان خاوەنی نەریتێکی سۆفی زۆر دەوڵەمەندە، لەگەڵ پەرستگاکانی (دەڕگەکان) قەشە سۆفییە گەورەکان کە لە سەرانسەری وڵاتدا بڵاوبوونەتەوە. ئەم پەرستگایانە ساڵانە لەلایەن ملیۆنان پەرستگاری هەموو ئایینەکانەوە سەردان دەکرێن.
داتا دەربار، لاهور
داتا دەربار گەورەترین پەرستگای سۆفییە لە باشووری ئاسیا، کە گۆڕی عەلی ئەلحوجویری (کە بە داتا گەنج بەخشیش ناسراوە) لەخۆدەگرێت، قەشەیەکی سۆفی سەدەی 11 کە لە غەزنییەوە هات بۆ لاهور. پەرستگاکە بە پیرۆزترین شوێن لە لاهور دادەنرێت و لە کاتی جەژنی ساڵانەی عورس (ساڵیادی مردن)ی خۆیدا تا یەک ملیۆن سەردانیکەر ڕادەکێشێت.
کۆمەڵگەی پەرستگاکە مزگەوتێک، کتێبخانەیەک، مەدرەسەیەک، و حەوشەیەکی فراوان لەخۆدەگرێت. نەریتێکی 1,000 ساڵە بەردەوامە کە تێیدا ڕۆژانە تا 50,000 سەردانیکەر خواردنی بێبەرامبەر پێشکەش دەکرێت. نمایشەکانی قەوالی (مۆسیقای پەرستشی سۆفی) بە بەردەوامی بەڕێوەدەچن، و لە بۆنە تایبەتەکاندا پەرستگاکە بە ڕووناکی و گوڵ دەڕازێنرێتەوە.
شاباز قەلەندەر، سێهوان شەریف
پەرستگای لال شاباز قەلەندەر لە سێهوان، سیند، یەکێکە لە بەناوبانگترین شوێنەکانی سۆفی لە پاکستان. قەشەی سەدەی 13 لەلایەن موسڵمانان و هیندۆسەکانەوە بە یەکسانی ڕێزی لێدەگیرێت. جەژنی ساڵانەی عورس سەدان هەزار پەرستگار ڕادەکێشێت کە بەشداری لە دەماڵی (سەمای سۆفی) سەرسوڕهێنەردا دەکەن بە لێدانی ڕیتمی تەپڵەکان.
عەبدوڵڵا شا غازی، کەراچی
لە سەر گردێک لە ناوچەی کلیفۆنی کەراچی هەڵکەوتووە، پەرستگای عەبدوڵڵا شا غازی وا بڕوا دەکرێت کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی 8. قەشەکە بە قەشەی پارێزەری کەراچی دادەنرێت، و پەرستگاکە ڕۆژانە هەزاران سەردانیکەر ڕادەکێشێت.
شا عەبدول لەتیف بیتای، بیت شا
پەرستگای شا عەبدول لەتیف بیتای، شاعیری گەورەی سۆفی سیند، لە بیت شادایە. جەژنی ساڵانەی عورس مۆسیقای نەریتی سیند، خوێندنەوەی شیعر، و کۆبوونەوە ڕۆحییەکان لەخۆدەگرێت.
بابا فەرید، پاکپەتان
پەرستگای بابا فەرید شەکر گەنج لە پاکپەتان، پەنجاب، یەکێکە لە کۆنترین و ڕێزلێگیراوترین پەرستگاکانی سۆفی لە باشووری ئاسیا. بابا فەرید (1173-1266) قەشەیەکی سۆفی دیار بوو کە شیعرەکانی لە کتێبی پیرۆزی سیخی، گورو گرانث ساحیب، دا هاتوون.
پەرستگاکانی هیندۆسی لە پاکستان
سەرەڕای کۆچی بەرفراوانی هیندۆسەکان لە کاتی دابەشبوونی ساڵی 1947دا، پاکستان هێشتا ژمارەیەکی بەرچاوی دانیشتووانی هیندۆسی هەیە، بەتایبەتی لە پارێزگای سیند، و چەندین پەرستگای گرنگی هیندۆسی هێشتا چالاکن.
پەرستگای هینگلاج ماتا، بەلوچستان
پەرستگای هینگلاج ماتا، کە لە پارکی نەتەوەیی هینگۆل لە بەلوچستان هەڵکەوتووە، یەکێکە لە گرنگترین شوێنەکانی زیارەتی هیندۆسی لە پاکستان. ئەمە یەکێکە لە 51 شاکتی پیتاس (کورسییە خوداییەکانی خوداوەند) لە نەریتی هیندۆسیدا. هەموو مانگی نیسان، هەزاران زیارەتکاری هیندۆسی بەناو بیاباندا گەشت دەکەن بۆ گەیشتن بەم پەرستگا دوورەدەستە.
پەرستگای کاتاسراج، چاکوال
کۆمەڵگەی پەرستگای کاتاسراج لە قەزای چاکوال، پەنجاب، کۆمەڵێک پەرستگای هیندۆسییە کە دەورەدراون بە گۆمێکی پیرۆز کە وا بڕوا دەکرێت لە فرمێسکەکانی لۆرد شیڤا دروستکرابێت. کۆمەڵگەکە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی 6 و چەندین پەرستگای کۆنی تێدایە لە دۆخی جیاوازی پاراستندا. حکومەتی پاکستان لە ساڵانی ڕابردوودا کاری نۆژەنکردنەوەی لەسەر کۆمەڵگەکە ئەنجامداوە.
عومەرکۆت شیڤ ماندیر
شیڤ ماندیر لە عومەرکۆت، سیند، یەکێکە لە کۆنترین پەرستگاکانی هیندۆسی لە پاکستان. ئەمە بەتایبەتی لە کاتی جەژنی شیڤراتریدا گرنگە، کاتێک هەزاران زیارەتکاری هیندۆسی کۆدەبنەوە بۆ پەرستش.
پەرستگای سادۆ بێلا، سوکور
لە دوورگەیەک لە ڕووباری ئیندوس نزیک سوکور هەڵکەوتووە، پەرستگای سادۆ بێلا شوێنێکی سەرەکی زیارەتی هیندۆسییە. کۆمەڵگەی پەرستگاکە چەندین پەرستگای لەخۆدەگرێت و بە بەلەم دەستی پێدەگات.
شوێنەکانی میراتی مەسیحی
پاکستان کەمینەیەکی بەرچاوی مەسیحی هەیە، و چەندین کەنیسە و شوێنی میسیۆن گرنگی مێژووییان هەیە.
- کاسێدرالی دڵی پیرۆز، لاهور – یەکێک لە کۆنترین کەنیسەکانی پاکستان، لە ساڵی 1907 دروستکراوە
- کاسێدرالی سانت پاتریک، کەراچی – کاسێدرالێکی شێوازی گۆتیک کە لە ساڵی 1881 تەواو بووە
- خاچی تەکسێلا – خاچێکی برۆنزی کە لە تەکسێلا دۆزرایەوە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ بوونی سەرەتایی مەسیحی لە ناوچەکەدا کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی یەکەمی زایینی
مەرجەکانی ڤیزا بۆ گەشتیاری ئایینی
هاوڵاتیانی بیانی کە سەردانی پاکستان دەکەن بۆ گەشتیاری ئایینی بە گشتی پێویستیان بە ڤیزای ئەلیکترۆنی پاکستان هەیە. لێرەدا ئەوەی پێویستە بزانیت:
ڤیزای ئەلیکترۆنی گەشتیاری ئاسایی
زۆربەی گەشتیارانی ئایینی دەتوانن داوای ڤیزای ئەلیکترۆنی گەشتیاری ئاسایی پاکستان بکەن لە ڕێگەی پۆرتاڵی ئۆنلاینەوە. ئەم ڤیزایە ڕێگە بە مانەوەی تا 30 ڕۆژ (60 ڕۆژ بۆ هەندێک نەتەوە) دەدات و بۆ ماوەی 3 مانگ لە ڕۆژی دەرچوونییەوە کاریگەرە.
مەرجەکان بریتین لە:
– پاسپۆرتی کاریگەر کە لانیکەم 6 مانگ لە ماوەی کاریگەرییەکەی مابێت
– وێنەیەکی نوێی قەبارەی پاسپۆرت
– پلانی گەشت
– بەڵگەی نیشتەجێبوون (حجزکردنی هۆتێل یان نامەی بانگهێشت)
– فۆڕمی داواکاری ئۆنلاین تەواوکراو
پرۆسێسکردن بە گشتی 7 تا 10 ڕۆژی کار دەخایەنێت. لانیکەم 3 هەفتە پێش بەرواری گەشتەکەت داواکاری پێشکەش بکە.
ڤیزای زیارەت بۆ سەردانیکەرانی سیخی لە هیندستانەوە
زیارەتکارانی سیخی هیندی کە لە ڕێگەی ڕێڕەوی کارتارپورەوە سەردان دەکەن، دەتوانن بەبێ ڤیزا ئەم کارە بکەن بە مۆڵەتێکی تایبەت کە لە ڕێگەی پۆرتاڵی تۆمارکردنی ئۆنلاینەوە بەدەست دەهێنرێت. بۆ سەردانیکردنی پەرستگاکانی دیکەی سیخی لە پاکستان، هاوڵاتیانی هیندی دەبێت داوای ڤیزای زیارەتی تایبەت بکەن لە ڕێگەی وەزارەتی ناوخۆوە، چونکە خاوەن پاسپۆرتەکانی هیندستان شایستەی ڤیزای ئەلیکترۆنی گەشتیاری ئاسایی نین.
سەردانەکانی زیارەتی گرووپی بە بەردەوامی ڕێکدەخرێن لەژێر پرۆتۆکۆڵی ساڵی 1974 سەبارەت بە سەردانیکردنی پەرستگاکانی ئایینی لە نێوان هیندستان و پاکستان. ئەم سەردانانە لە ڕێگەی حکومەتە پەیوەندیدارەکانەوە ڕێکدەخرێن و شوێنە دیاریکراوەکانی پەرستگا دەگرنەوە.
ڤیزای زیارەتی گرووپی
زۆرێک لە کۆمەڵگە ئایینییەکان سەردانەکانی زیارەتی گرووپی بۆ پاکستان ڕێکدەخەن. دەستەی موڵکی متمانەی چۆڵکراو (ETPB) سەردانەکانی گرووپە سیخی، هیندۆسی، و ئایینییەکانی دیکە ڕێکدەخات. داواکارییەکانی ڤیزای گرووپی ڕەنگە خێراتر پرۆسە بکرێن کاتێک لە ڕێگەی دەستە ئایینییە ناسراوەکانەوە ڕێکدەخرێن.
ڕێنماییە پراکتیکییەکان بۆ گەشتیارانی ئایینی
باشترین کات بۆ سەردانیکردن
- تشرینی یەکەم تا ئازار – باشترین کەشوهەوا بۆ گەشتکردن لە سەرانسەری پاکستان
- نیسان – ئاهەنگەکانی بایساخی لە گوردواراکانی سیخی؛ زیارەتی هینگلاج ماتا
- تشرینی دووەم – ساڵیادی لەدایکبوونی گورو ناناک (گورو پوراب) لە نانکانا ساحیب
نیشتەجێبوون
شوێنە ئایینییە سەرەکییەکان لە پاکستان بە بەردەوامی بژاردەکانی نیشتەجێبوونیان پەرەپێداوە:
- نانکانا ساحیب – ڕیزۆرتی دەریاچەی نانکانا و چەندین میوانخانە
- تەکسێلا – هۆتێلەکانی نزیک ئیسلام ئاباد-ڕاوەلپیندی (25 کم)
- لاهور – کۆمەڵێک هۆتێلی تەواو لە هەرزانەوە تا لوکس
- سێهوان شەریف – نیشتەجێبوونی سەرەتایی نزیک پەرستگاکە
هاتووچۆ
- فڕینە ناوخۆییەکان شارە سەرەکییەکان (ئیسلام ئاباد، لاهور، کەراچی، پشاوەر) دەبەستنەوە
- تۆڕی ئۆتۆبانەکان لاهور، ئیسلام ئاباد، و پشاوەر بە شێوەیەکی کارا دەبەستنەوە
- کرێگرتنی ئۆتۆمبێل لەگەڵ شۆفێردا بۆ سەردانیکردنی چەندین شوێنی ئایینی پێشنیار دەکرێت
- گەشتە ڕێکخراوەکان لە ڕێگەی ئۆپەراتۆرە تۆمارکراوەکانەوە باشترین ئەزموونی گونجاو پێشکەش دەکەن
ڕەچاوکردنی سەلامەتی
پاکستان لە ساڵانی ڕابردوودا ژینگەی ئاسایشی خۆی بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر کردووە. زۆربەی شوێنە ئایینییە سەرەکییەکان بە باشی پارێزراون بە ڕێکخستنی ئاسایشی تایبەت. بەڵام، گەشتیاران دەبێت:
- ڕاوێژکارییەکانی گەشتی ئێستا لە حکومەتەکەیان بپشکنن
- لە کاتی گەیشتندا لە باڵیۆزخانەکەیان خۆیان تۆمار بکەن
- لەگەڵ ڕێبەرێکی ناوخۆیی یان لە ڕێگەی گەشتێکی ڕێکخراوەوە گەشت بکەن
- ڕێنماییەکانی ئاسایشی ناوخۆیی لە کۆمەڵگەکانی پەرستگادا پەیڕەو بکەن
- ئاگادار بن کە هەندێک ناوچەی نزیک سنوورەکانی ئەفغانستان و هیندستان ڕەنگە پێویستیان بە مۆڵەتی تایبەت (NOCs) هەبێت
ڕەوشتی کلتووری
- پێڵاوەکانت دابنێ پێش چوونە ژوورەوەی هەر شوێنێکی پەرستش
- جلوبەرگی شیاو بپۆشە – شان و ئەژنۆکانت داپۆشە، ژنان دەبێت سەرپۆشێک هەڵبگرن
- مۆڵەت بپرسە پێش وێنەگرتنی خەڵک یان ڕێوڕەسمە ئایینییەکان
- ڕێز لە نەریتە ناوخۆییەکان بگرە لە پەرستگاکانی سۆفی – هەندێک ناوچە ڕەنگە بەپێی ڕەگەز سنووردار بکرێن
- لە گوردواراکانی سیخی، سەرت داپۆشە (بە گشتی سەرپۆش دابین دەکرێت) و پێڵاو لەناو پەرستگاکەدا لەپێ مەکە
پرسیارە باوەکان
ئایا ناموسڵمانان دەتوانن سەردانی پەرستگاکانی سۆفی لە پاکستان بکەن؟
بەڵێ. پەرستگاکانی سۆفی لە پاکستان کراوەن بۆ سەردانیکەرانی هەموو ئایینەکان. زۆرێک لە قەشە سۆفییەکان لەلایەن موسڵمانان، هیندۆسەکان، سیخەکان، و مەسیحییەکانەوە بە یەکسانی ڕێزیان لێدەگیرێت. نەریتی گشتگیری سۆفیزم واتای ئەوەیە کە ئەم پەرستگایانە بەخێرهێنانی هەمووان دەکەن.
ئایا پێویستم بە ڤیزایەکی تایبەت هەیە بۆ سەردانیکردنی شوێنەکانی بودایی لە پاکستان؟
نەخێر. ڤیزای ئەلیکترۆنی گەشتیاری ئاسایی پاکستان سەردانیکردنی هەموو شوێنەکانی میراتی بودایی دەگرێتەوە، لەوانەش تەکسێلا و تەخت-ئی-باهی. هیچ ڤیزایەکی زیارەتی تایبەت بۆ گەشتیارانی بودایی پێویست نییە.
چۆن زیارەتکارانی سیخی هیندی سەردانی پاکستان دەکەن؟
زیارەتکارانی سیخی هیندی دەتوانن لە ڕێگەی ڕێڕەوی کارتارپورەوە (کاتێک کارا بێت) بەبێ ڤیزا سەردان بکەن، یان داوای ڤیزای زیارەت بکەن لە ڕێگەی وەزارەتی ناوخۆوە بۆ سەردانیکردنی گوردواراکانی دیکە. زیارەتەکانی گرووپیش بە بەردەوامی ڕێکدەخرێن لەژێر پرۆتۆکۆڵی دوولایەنە سەبارەت بە سەردانیکردنی پەرستگاکانی ئایینی.
ئایا گەشتی ئایینی ڕێکخراو لە پاکستان هەیە؟
بەڵێ. چەندین ئۆپەراتۆری گەشتیاری مۆڵەتپێدراو لە پاکستان پسپۆڕن لە پاکێجەکانی گەشتیاری ئایینی کە شوێنەکانی میراتی سیخی، بودایی، سۆفی، و هیندۆسی دەگرنەوە. ئەم گەشتانە بە گشتی گواستنەوە، نیشتەجێبوون، ڕێبەر، و ڕێکخستنی ئاسایش لەخۆدەگرن.
دەستەی موڵکی متمانەی چۆڵکراو (ETPB) چییە؟
ETPB دەستەیەکی حکومەتی پاکستانە کە موڵک و شوێنە ئایینییەکانی سەر بە کۆمەڵگە کەمینەکان بەڕێوەدەبات کە لە کاتی دابەشبوونی ساڵی 1947دا جێهێڵدرابوون. ئەم دەستەیە سەرپەرشتی زیاتر لە 1,300 موڵک لە سەرانسەری پاکستاندا دەکات، لەوانەش گوردوارا، پەرستگا، کەنیسە، و مزگەوت.
